Onleesbare
wereld
In de media
Recensie
Onderwijsvakblad Van12tot18
Nr. 4, 2026
'Onleesbare wereld zou in geen enkele
lerarenkamer mogen ontbreken.'
​
Anne Bergsma, inspecteur voortgezet onderwijs en plaatsvervangend voorzitter van de OR van de Onderwijsinspectie, schreef een lovende recensie in het onderwijsvakblad Van12tot18.
'Lezen en leven zijn één, denk ik wel eens, althans voor mij. Misschien dat ik daarom zo getroffen werd door het boek van Rineke van Houten, Onleesbare wereld. Het dubbelleven van laaggeletterden.' Aangrijpend vindt hij de portretten van kinderen van laaggeletterden, die soms al op heel jeugdige leeftijd hun ouders moeten helpen bij het lezen, begrijpen en invullen van formulieren en brieven. Bijvoorbeeld die van overheden en andere instanties.
​
'Het is goed dat dit boek er is, het illustreert op een aangrijpende manier de gevolgen van intergenerationele laaggeletterdheid. Onleesbare wereld zou in geen enkele lerarenkamer mogen ontbreken.'
​
Lees de recensie
​
Eigen achtergrondverhaal
NRC Weekend, 30 januari 2026
Opgroeien met weinig taal
Ze leerde pas later dat er meer gevoelens zijn dan ‘boos’ en ‘verdrietig’
Tamara van den Heuvel was een jaar of negen toen haar ouders haar voor het eerst brieven van instanties gaven. Van de Belastingdienst, het energiebedrijf, de gemeente, vooral als het om geld ging. Of ze kon vertellen wat er precies in stond. Ze las de brieven aandachtig door, woorden die ze niet begreep zocht ze op in een woordenboek en las de zinnen opnieuw. En nog eens. En nog eens. Totdat het haar duidelijk was.
Kinderen die opgroeien met laaggeletterde ouders kunnen daar nog lang last van houden. Met een kleinere woordenschat is het moeilijker genuanceerd te zijn, wat ruzies en sociale uitsluiting in de hand werkt. ​​​
​
Illustratie Cheyenne Goudswaard
Ik sprak met twee, inmiddels volwassen kinderen en liet ook twee deskundigen aan het woord. Het achtergrondverhaal in NRC is een bewerking van het laatste hoofdstuk in 'Onleesbare wereld'.
​
Very important persons
Even voorstellen: Maarten Camps, voorzitter Raad van Bestuur van het UWV, en Jacco Vonhof, voorzitter van MKB Nederland (rechts). En beiden lid van de Raad van Toezicht van Stichting Lezen en Schrijven. Zij lezen 'Onleesbare wereld' onder de kerstboom. Heel fijn. Lees hiernaast waarom.
Als voormalig glazenwasser en eigenaar van een schoonmaakbedrijf weet Jacco Vonhof als geen ander waar mensen werken die moeite hebben met lezen en schrijven. En dat je met gebrekkige taalvaardigheden moeilijk aan de slag komt of blijft. Hij vindt dat het voor werkgevers makkelijker moet worden om hun weg te vinden in de regelingen en scholingsmogelijkheden voor deze groep werknemers.
​
Als ze hun baan verliezen, komen ze terecht bij het UWV, de organisatie waarvoor topambtenaar Maarten Camps werkt. De mensen achter de loketten van het UWV moeten erop bedacht zijn dat hun klanten de folders en formulieren misschien niet kunnen lezen. Gelukkig werkt het UWV daarvoor op steeds meer plaatsen samen met de gemeente en andere instanties.
​
Daarom zijn deze mannen belangrijk voor bestrijding van laaggeletterdheid.
Recensie
19 november 2025
‘Een mooi boek voor liefhebbers van goede, op de mens gerichte journalistiek’
​Lovende woorden van taalkundige Marc van Oostendorp in Neerlandistiek, online tijdschrift voor taal- en letterkunde. Maar hij plaatst ook een kanttekening:
'Het is bij dit alles wel een beetje jammer dat Van Houten behalve bij Hagoort (aan wie ze alleen een paar vragen heeft gesteld) niet wat meer haar licht bij deskundigen heeft opgestoken, zoals bij taalkundigen. Het is nu af en toe wel wat naïef. Ze lijkt er nu bijvoorbeeld vanuit te gaan dat laaggeletterd betekent dat je ook ‘weinig taal’ hebt, en ze vertelt zelfs dat ze als ze met mensen praatte, merkte dat ze ‘meer woorden’ had. Dat niet kunnen lezen niet betekent dat je geen taal hebt, en dat die ‘meer woorden’ misschien vooral kwamen uit de schooltaal en dat zij misschien ook wel woorden kenden die Van Houten nooit had kunnen opschrijven.
​
Maar daar staat dus een enorme verwondering tegenover. En daarin heeft Van Houten volkomen gelijk: het is heel lastig de wereld te begrijpen waarin landgenoten leven die niet even snel een appje kunnen schrijven. Terwijl dat een groeiende groep is, terwijl we die mensen eigenlijk wel willen uitnodigen in onze wereld, en terwijl we zelf zoveel kunnen leren van een blik waarin het voor ons zo vanzelfsprekende afwezig is.'
​
Noot: ik heb uitvoerig met Peter Hagoort gesproken. En ga zeker met Marc van Oostendorp in gesprek over zijn toevoeging.
​​​​​​​
‘Het is een indrukwekkend, goed geschreven en vooral belangrijk boek.’
Recensie
November 2025
‘Indringende verhalen en scherpe observaties’
Recensent Wies Groeneveld van De Vlaardinger vindt ‘Onleesbare wereld’ ‘een aanrader’ voor ‘professionals en studenten in onderwijs, maatschappelijk werk of taalondersteuning’ en deelt 5 ‘haringen’ uit: ‘Behoort tot de beste vangst dit jaar’.​
Interview
25 oktober 2025
Te gast bij Frits Spits in de Taalstaat
Een gesprek van tien minuten met deze coryfee, twee maanden voordat hij de omroep zou verlaten. ‘Een ge-wel-dig boek!’, zo begon hij het telefonische voorgesprek twee dagen eerder. Dankjewel Frits. (Had dat nou ook in de uitzending gezegd ;-)
De live-uitzending was op een stormachtige en gure zaterdag, zo‘n dag waarop het Mediapark in Hilversum er troosteloos en verlaten bij ligt. Het was de tweede keer dat Frits Spits mij over een boek interviewde: die andere keer was dertien jaar geleden, toen ‘De laatste paling’ net was verschenen, een bundel met voedselverhalen. Deze keer was ik minder nerveus. Maar het blijft spannend, praten over ‘je kindje’.